Rene Diekman, slecht geheugen en flow

Van een bevriende psycholoog kreeg ik de tip om eens een boek van Rene Diekman op te zoeken.
Via een tweedehands winkel heb ik nu een boek uit 1950 over geheugentraining.
Ook heb ik van Coach Joe uit Ierland wat andere oefeningen gekregen.
Speedcards wordt een beetje saai en al zit ik nog maar op de 7 minuten in plaats van de 5, ik heb het gevoel, dat er voorlopig niet heel veel meer gaat gebeuren. (Ik moet eerlijk zeggen, dat ik 7 minuten ook al heel goed vind, hetgeen vast de reden is, dat er niks meer gebeurd.)

Ik ben me dus weer breder aan het oriënteren. Ik zou wel iets willen doen met feiten bij mensen onthouden. Ook is er een trucje waarbij je de dag (maandag, dinsdag, etc.) kan vinden bij een bepaalde datum. Om dat te kunnen toepassen, moet je een hoop onthouden en flink wat rekenen.

Een van de dingen die ik meenam uit het boek van Diekman was een verklaring, waarom mensen of vinden dat ze een slecht of een goed geheugen hebben. Er lijkt niet veel tussen te zitten.
Dit komt omdat je als je als kind moeilijk dingen onthoud, je te kampen krijgt met stress, de volgende keer dat je dingen moet onthouden. Andersom werkt het ook: gaat het lekker, dan krijg je juist een ontspannen gevoel.
Toch vind ik het een beetje typisch, ik heb juist wel een beetje spanning nodig, om goed te presteren met mijn geheugen. Ik denk daarom dat het meer gaat om een gevoel van Flow dat zichzelf versterkt.
Als je jezelf precies genoeg uitdaagt, gaat het beter, wil je te hard, dan krijg je stress en wil het juist niet meer. Het is daarom handig je eigen stressbestendigheid te kennen en om een methode te kiezen, die flexibel is qua tempo.

Techniek 1:Beeldend Associeren

We hebben twee soorten geheugen. Een abstract geheugen. Dit werkt met dingen die door mensen zijn verzonnen. Het kan abstracte begrippen opslaan: tekst en getallen, maar ook begrippen als 'eerlijkheid'

We hebben ook een geheugen voor onze zintuigen: Dit werkt met indrukken van dingen die echt bestaan, tastbaar zijn. Beelden, geuren, gevoelens en tast.
Het kan simpele tastbare dingen prima onthouden, maar heeft moeite met abstracties.

Ons sensorisch (zintuiglijk) geheugen is veel ouder dan het verbaal (abstracte) geheugen en daarom ook veel sterker. De natuur heeft veel langer de tijd gehad om het sensorisch geheugen te perfectioneren.

Daarom gebruiken we de kracht van het sensorisch geheugen als we iets proberen te onthouden, we verbeelden het. Eigenlijk is dat een te zwakke term. We maken er niet alleen een beeld van, maar halen ook de geur en tast ervaringen voor de geest en besteden aandacht aan de emotionele lading.
Het heeft dus meer te maken met 'verbeelding' dan met 'beelden'.

Dat geeft ons de mogelijkheden twee dingen aan elkaar te koppelen: associeren.
Je kunt verbaal associeren of beeldend associeren.
Rijm, afkortingen of allitereren zijn een voorbeeld van verbaal associeren.

Als je twee begrippen moet onthouden, is het makkelijk beeldend te associeren.
Bijvoorbeeld een ding en een dier. Een fiets en een kat.
Zie je een fietsende kat voor je, dan blijft dat beeld je wel even bij.
Een fiets die zich gedraagt als een kat, is wellichnt nog sterker.
Een kat met fietswielen is waarschijnlijk nog sterker.
Hoe komt dat?
Als we iets 'raar' maken, onthouden we het.

Andersom werkt ook. Als we iets willen vergeten, maken we het 'saai' en 'gewoon'. Het buitengewone blijft in ons geheugen.

Nog iets wat kan helpen: als je iets specifiek maakt, is het makkelijker te onthouden.
Garfield op een fiets is sterker dan een kat op een fiets.
Garfield op een driewieler of op een racefiets is nog sterker.

Garfield op een blauwe racefiets van het merk Gazelle is alleen maar sterker, als je precies weet hoe zo'n fiets eruitziet of een specifieke band ermee hebt. Dat brengt me bij het laatste. PERSOONLIJK..

Beeldend Associeren?
Maak het
Gek/
Persoonlijk/
Specifiek.
(Ezelsbruggetje: GPS!)

Techniek 2: -De Reis-

In Techniek 1, Beeldend Associeren, heb je geleerd hoe je snel dingen met elkaar verbind zodat je ze niet meer kwijtraakt. Je kunt feiten aan elkaar koppelen als schakels in een ketting. Zo kun je heel veel feiten onthouden.

In het Engels heet deze techniek de 'journey method'.
Het is een bekende techniek, maar voor zover ik weet is er geen Nederlands woord voor. Ik kende de term 'geheugenpaleis', maar dat dekt de lading niet. Ik heb het vertaald met 'reis'.

Maar een ketting is zo sterk als de zwakste schakel. Beeldend Associeren heeft dus zijn beperkingen. Daarvoor is techniek 2. De reis.

HOE WERKT HET?

Het komt op het volgende neer: Je loopt in gedachten een route, je verplaatst je van de ene situatie naar de andere.
Het kan een echte route zijn. Mijn beste 'reis' is mijn dagelijkse rondje. Ik heb zittend werk, dus om toch een beetje te bewegen, ben ik een jaar geleden begonnen, iedere dag een vast rondje van een half uur te lopen. Op dat rondje heb ik 40 plekken verzonnen, die mijn eerste echt 'reis' vormden.
Maar ik heb ook een 'reis', die bestaat uit 10 boeken van mijn favoriete schrijver (op volgorde). Het kan dus ook om een reis door de tijd, of door fictieve werelden gaan.
Als je een eigen reis maakt, moet je zelf kijken wat jou het beste werkt.

OEFENEN

 Ik denk dat weinig mensen beseffen hoe krachtig een reis kan zijn.
Dat moet je zelf ervaren: Wil je er eens mee oefenen?
 1. Vaas
 2. Kat
 3. Rots
 4. Pinda
 5. Ei
 6. Auto
 7. Glas
 8. Water
 9. Lucht
 10. Afstandsbediening

 Dit zijn tien willekeurige dingen. Bestudeer ze eens 20 seconden en probeer dan eens te kijken hoeveel je er nog weet. Ervaar hoe moeilijk of makkelijk het is.
Gemiddeld kunnen mensen 7 dingen onthouden op deze manier.

-INSTANT REIS-

Met een instant reis, kan ik je laten zien, hoe krachtig zelfs een kleine eenvoudige reis kan zijn. Het instant slaat op het feit dat we dingen gebruiken die je al kent.
Niet alleen kun je dingen weer oplepelen, je kunt nu de dingen ook opnoemen in omgekeerde volgorde of zeggen wat nummer 3 is.
Ik heb een aantal instant-reizen verzonnen:

• Nummer vorm systeem (10 plekken, 5 minuten)
• Rijm reis (10 plekken, 5 minuten)
• Alphabet Zoo (26 plekken, 30 minuten)
• Lijf reis. (26 plekken, 20 minuten)

Je eigen reis creëren

1. Een reis kiezen (Studeren)

   Kijk eens of je een reis kan verzinnen van 25 of 50 plekken. Heb je een vast rondje, wat je vaak loopt? Een vaste volgorde in het opstaan? Een reeks boeken of verhalen? Een zelfgemaakte ruimte in een game als minecraft?
   Het gaat om iets wat je goed kent of vaak herhaald!
   Ikzelf heb een reis van 52 plekken, dit zijn plekken in de echte wereld. Ze bevinden zich allemaal op een rondje dat ik iedere dag loop in een half uur.
   Bekijk van elke plek in je reis wat aan die plek kenmerkend is. In het geval van een reis die gebaseerd is op echte plekken, is het aan te raden unieke en kenmerkende plekken te nemen. De zoveelste straathoek doet het voor mij in ieder geval niet. Origineel had ik 55 plekken op mijn rondje, na veel wikken en wegen heb ik er 15 laten vallen. Ik hield er 40 over.
   Toen ik er toch 52 nodig had, heb ik mijn rondje gewoon uitgebreid door de route te verlengen. Met een echte-wereld-route kan dit natuurlijk altijd. 

2. Je reis oefenen (Herhalen)

   Dan is het een kwestie van oefenen. Maak een spiekbriefje en hou dit bij je. Of maak foto's in je telefoon. Zo kun je gedurende de dag als je een momentje over hebt, je reis oefenen. Probeer iedere dag 1 keer te oefenen, gedurende minimaal een week.
   Oefen de nummers erbij. Dus plek 1: ...., plek 2: .....
   Probeer iedere keer te bedenken wat de volgende plek is, aan de hand van het nummer van die plek. Oefen de reis in zijn geheel en probeer steeds minder gebruik te maken van het spiekbriefje.
   Heb je dingen die je ECHT niet kan onthouden, ga naar stap 3! 

3. Zwakke plekken verbeteren (Instampen)

   Plekken die je herhaaldelijk niet weet, zul je door middel van beeldend associeren erin moeten rammen. Heb je een echte-wereld-route, dan heb je de luxe om een plek te laten vallen.
   Dit betekend wel, dat je opnieuw zult moeten beginnen met stap 2 en aan het eind van je reis een plek toe zal moeten voegen. Als een plek weinig kenmerkend is, niet duidelijk gemarkeerd is of je hem stomweg iedere keer vergeet, is dit een optie.

4. Jezelf overhoren (Testen)

   Heb je de reis erin, verander dan de volgorde. Doe de reis achteruit. Kijk of je hem ook in een willekeurige volgorde kan doen. Kies een getal en zoek de plek erbij. Lukt het niet, terug naar 2.
   Je zult merken, dat het steeds makkelijker gaat.  Ga dan door tot de KLIK!
   
   Je zult op een gegeven moment een 'klik' bemerken. Het wordt logisch dat 5 plek x is. Het is onmogelijk om er anders over te denken en er zijn ook allerhande redenen voor. Iedere dag ontdek je wel een nieuwe.
   Soms komt er zelfs een soort heilige overtuiging. Het lijkt zo logisch.
   Ikzelf zag allerlei verbanden tussen ronde getallen en de verdubbelingsreeks.
   Niks mis mee. Dat is de klik.
   Ik denk dat een hoop overtuigingen van mensen puur op deze geheugen-klik is gestoeld, maar dat is een onderwerp voor een heel eigen blog..
   
   Klik je met alle plekken van je reis, dan heb je een reis. Dit proces kan weken duren!!
   Maar daarna is het genoeg om de reis af en toe (een keer per maand) even te herhalen.
   Of alleen vlak voordat je hem gaat gebruiken.

Een supergeheugen trainen

Iedereen kent wel de verhalen: Mensen met een fotografisch geheugen, die ongelooflijke hoeveelheden informatie kunnen reproduceren.
Je ziet het in de films en op TV:
-Decimalen van PI (life of PI)
-Ongelooflijke observatiekrachten en geheugen in "The Mentalist" en "Psych"
-Sherlock Holmes

Het soort superkrachten waar we alleen maar van kunnen dromen. Toch heb ik onlangs gemerkt, dat deze 'superkrachten' dichterbij zijn dan ik dacht.
Met iedere dag een beetje geheugentraining ligt het zelfs binnen ieders bereik. Het is verbazend hoe snel je perspectief verandert, omdat we ons in de regel eigenlijk nooit bezig houden met ons geheugen en hoe het werkt.

Toen ik na minimale training voor het eerst 10 en daarna 20 dingen kon onthouden in enkele seconden, was ik erg verbaasd en enthousiast. Niet alleen, dat ik het kon, maar vooral, hoe makkelijk het was. Ook hoe lang de informatie 'bleef zitten'.

Deze blog zal gaan over mijn ervaringen bij het trainen van mijn geheugen tot een supergeheugen. Iets waarvan ik overtuigd ben, dat vrijwel iedereen het kan.

Ik ben nu vanaf maart 2013 bezig met het trainen van mijn geheugen.
En ik vind het nu heel normaal om dingen te doen, waarvan ik zes maanden geleden alleen maar kon dromen: Ik leer mensen hun naam, beroep en interesses uit mijn hoofd, voor ik ergens heen ga. Ik kan moeiteloos een pakje kaarten onthouden. Lange nummers, waar mijn sleutels zijn, mijn agenda. Alles is verbeterd.

Wat ik nu aan het trainen ben is Speedcards: Zoveel mogelijk kaarten onthouden in 5 minuten en foutloos kaart voor kaart opnoemen.
Ik voel nog steeds een gevoel van triomf als ik mezelf overhoor. Ik zeg wat het moet zijn, draai de kaart om en ik heb het goed! Het heeft iets magisch. Alsof het een goocheltruuk is, maar dan echt.

Mijn doel is om in 5 minuten 52 kaarten (een volledig pak) te kunnen onthouden. Met mijn huidige record van 13 minuten voor 52 kaarten lijkt dat nog oneindig ver weg.
Maar goed, ik heb mezelf tot 2016 gegeven en ik denk dat het nog steeds mogelijk is.

Toen ik net begon met speedcards, deed ik een half uur over 52 kaarten. Dat werd 20 en toen ging het heeeeeel langzaam steeds meer vooruit, terwijl ik iedere dag een pakje kaarten uit mijn hoofd leerde.
Na mijn vakantie onlangs ging ik van 18 minuten opeens naar 13 minuten, dus er zit af en toe opeens behoorlijk wat schot in. Dan is er weer een plateau en dan weer een sprong.

Dat is ook de reden om deze blog te beginnen: In mijn training begin ik nu dingen tegen te komen, die ik zelf de moeite van het opslaan waard vind. Ik heb mij zes maanden met de basis bezig gehouden en ik ben op een punt gekomen, waarop het persoonlijk wordt. Ik leer dingen over mezelf en ontwikkel technieken, lapmiddelen om mijn eigen tekortkomingen tegen te gaan.
Ik vermoed dat de dingen die ik hier ontdek iets zeggen over ieder ontwikkel proces of het aanleren van een vaardigheid.

OBSESSIE?

Als iemand dit allemaal leest, en als ik het zelf lees, klinkt het een beetje obsessief. Dat is het natuurlijk ook gedeeltelijk. Maar daar moet ik misschien bijzeggen, dat ik me alleen met kaarten bezighoud 's ochtends in het halfuurtje voordat ik aan het werk ga. (En nu met de blog die ik bijhou, soms nog een half uurtje)
Ik ben er alweer enige jaren achter, dat wat er met mij aan de hand is, een naam heeft: Hoogbegaafdheid. Het is een conclusie waar ik niet aan wou, want ik zie het vooral als een label voor een bepaald probleem. En ik heb toch geen problemen? Flink wat jaren later en een stevige depressie wijzer, moet ik toegeven dat ik toch 'gewoon' hoogbegaafd ben.
Ik ben nu veertig en heb gemerkt, dat als ik mijn hoofd niets te doen geef, dat ik moeilijk slaap.

Dus 's ochtends intensief mijn geheugen trainen, zorgt ervoor dat ik 's avonds kan slapen. Op dezelfde wijze heb ik Japans gestudeerd (3 maanden) en deed ik allerlei knutsel-projecten, waaronder het maken van een mechanische draak.

Als ik mijn kop aan het werk zet, uitdagingen creëer en mezelf toesta om daar intensief mee bezig te zijn, krijg ik rust in mijn lijf, rust in mijn kop. Ik kan de repetitieve dingen doen, die mijn werk vereisen, zonder tegen de muren op te vliegen. Dus ik zie het als meditatief, helend.

KORTE OBSESSIES?

Dat het zo geobsedeerd klinkt, komt dus waarschijnlijk daardoor. Ik moet het zien als iets echts en waardevols. Zodra dat niet meer lukt, stop ik ermee en zoek ik iets anders.
Dat is gebeurd  met mijn robotdraak. Hij is nooit verder gekomen dan 1 poot, die overigens wel werkte. Maar het ontwerp was gemaakt, het denkwerk gedaan, ik had gezien dat het principe werkte en het knutselen hield niet genoeg uitdaging meer in. Einde.
Hetzelfde met mijn studie Japans. Na drie maanden, na mijn reis naar Japan, zag ik in, dat de kans dat je een Japanner tegen het lijf loopt in Nederland vrijwel 0 is. Ook Japanse media waren toen niet erg aanwezig. Nu dankzij mijn tienerdochter en haar interesse in Manga, heb ik toch nog wat aan mijn inspanningen van toen.

Met dit onderwerp lijkt het echter voorlopig anders te zijn. Ik ben nu al meer dan drie maanden bezig en het blijft me vervullen. Het blijft mentaal een enorme uitdaging. En in plaats van minder nuttig, lijkt het me steeds nuttiger. 

Een verbeterd geheugen is een zegen in het leven van alledag. 

Los daarvan verliest het zijn uitdaging niet. Je kunt altijd NOG sneller, NOG meer.
Ik ben nog lang niet op het niveau van mensen die hierbij aan de top staan en er zijn vele verschillende disciplines. En het is vrijwel allemaal onontgonnen terrein!
En verder is er de mogelijkheid om deze technieken te leren aan andere mensen.

SOCIAAL ASPECT

Anders dan met een robotdraak of Japans, reageren andere mensen met interesse en zien ze toepassingen in hun eigen leven. "Heb je ook technieken om te onthouden waar mijn sleutels liggen?" Maar natuurlijk. Ook is het leuk als demonstratie als ik op ongeloof stuit, zeker nu ik een zekere snelheid begin te ontwikkelen. Het is net een goocheltruuk en heeft iets magisch.

Ik heb al de gelegenheid gehad om een proefles te doen met kinderen van onze plaatselijke Leonardo-school en de kinderen en leerkrachten waren enthousiast. Ik had een programma van een uur voor ze gemaakt en het vloog voorbij.
Wat mij betreft was dit voor herhaling vatbaar en wellicht niet alleen voor Leonardo (hoogbegaafden onderwijs). Dus als er iemand een school weet, ik kom graag een gastles geven.

Het heeft dus een (voorlopig beperkt) sociaal aspect.

En dat is direct de laatste reden voor het schrijven van deze blog. Ik vermoed dat ik meer mensen zal tegenkomen, die geinteresseerd zijn. Dan kan ik nu zeggen: Wil je meer weten? 

Kijk op mijn blog: www.kanikonthouden.nl